Home > Bài chia sẻ

THỔI HỒN VÀO TÁC PHẨM

1/13/2012 3:19:47 PM | Lượt xem: 1538
Đăng bởi: admin

THỔI HỒN VÀO TÁC PHẨM

 

Âm thanh hợp xướng của một ca đoàn khi vang lên cần đòi hỏi có các yếu tố sau:

 

  1. Đồng nhất: khi nhiều giọng hát khi cất lên cùng lúc chỉ nghe như có một giọng duy nhất, hòa quyện với nhau, không được lộ ra một giọng của ai cả.

 

  1. Chuẩn xác: ca viên phải hát đúng cao độ, trường độ hình nốt, nhịp độ, tốc độ phải điều đặn, hợp lý. Phát âm nhả chữ phải tròn trịa, rõ ràng. Cách lấy hơi đồng loại ở những chỗ qui định…

 

  1. Diễn cảm: người ta hay nói là hát có mạnh nhẹ, mạnh nhẹ đây là yếu tố tương phản trong cường độ âm thanh. Một ý nhạc, một nét nhạc, một câu nhạc cũng đã có cường độ mạnh nhẹ do bởi dòng nhạc cao thấp, hay lời mang ý nghĩa.

 

Diễn cảm chính là hình tượng trong âm nhạc, nó ví như ta gảy đàn tranh hay bầu: tay phải gảy dây, tay trái nhấn, vuốt trên dây với đàn tranh, hay rung cần trên đàn bầu. Người ta ví tay phải là cái xác, tay trái là cái hồn.

 

Hai yếu tố trên chỉ là xác, yếu tố thứ ba mới là hồn, hồn xác là một nhưng hồn thì bất tử, xác biến tan.

 

Trong chữ nho, người xưa hình tượng bằng các nét vẻ, như chữ sĩ, gồm có 3 nét: một nét thẳng và hai nét nằm ngang. Nét thẳng đứng chỉ con người chân đạp đất  đầu đội trời. Nét nằm ngang gạch giữa nét thẳng đứng chỉ tinh thần (cái hồn), nét nằm ngang dưới cùng ngắn hơn nét nằm ngang song song ở trên chỉ vật chất (cái xác), với ý nghĩa là: Con người sống trong xã hội coi trọng tinh thần (nét gạch ngang dài) hơn vật chất (nét gạch ngang ngắn) thì đó là kẻ sĩ.

 

Trong truyện Kiều, nhà thơ Nguyễn Du tả tiếng đàn Thúy Kiều qua 4 câu thơ sau:

 

Trong như tiếng hạc bay qua

Đục như nước suối mới sa đầu ghềnh

Tiếng khoan như gió thoảng ngoài

Tiếng mau xầm xập như trời đổ mưa.

 

Chỉ có một khổ thơ mà diễn đầy đủ yếu tố âm thanh trong âm nhạc, qua 2 câu trên nói về yếu tố giai điệu (trầm bổng), âm sắc, âm vực (trong đục), 2 câu sau nói về yếu tố nhịp độ (nhanh chậm), cường độ (mạnh yếu), những yếu tố mạnh nhẹ nhanh chậm chính là thể hiện cái hồn trong tiếng đàn của Thúy Kiều khi diễn tả nỗi lòng của mình. Nguyễn Du quả đa tài và thơ Kiều quả là bất hủ.

 

Làm nghệ thuật nói chung và làm âm nhạc nói riêng là phải có cái tâm, cái tâm trong sáng thì nghệ thuật mới cao siêu, thanh thoát. Cái tâm là cái bên trong con người và cũng chính là cái hồn, là cái thần.

 

Ca đoàn ca hát chính là làm nghệ thuật, nghệ thuật âm nhạc thì rất cần cái hồn, có sức sống, có sinh khí, có thần lực.

 

Nhưng làm thế nào để thổi hồn vào tác phẩm khi ca hát ?

 

Trước hết là phải nắm bắt được kỹ thuật đã.

 

Vì kỹ thuật là cha đẻ của nghệ thuật. Điều này phải công phu luyện tập, học hỏi đào sâu chuyên môn. Tuy nhiên đây mới chỉ là cái vỏ bên ngoài, chỉ là cái phương tiện để chuyển đạt cái ruột bên trong, cái nội dung, cái hồn của bài hát.

 

Hát có hồn là khi hát phải diễn tả được hết cái tình ý trong bài hát, phải hiểu điều mình muốn diễn tả. Nghĩa là phải mặc lấy tâm tình của tác giả có khi còn hơn cả điều tác giả mong muốn, và phải sống với những tâm tình đó.

 

Hát có hồn cũng cần phải hát rõ lời rõ ý để cộng đoàn tham dự thánh lễ hiểu và cảm nhận được.

 

Trong kỹ thuật hát của Tây Phương hát cần phải có độ vang, có sức truyền đi xa, âm phát ra phải dầy và rung tiếng…Còn trong kỹ thuật hát nhạc cổ truyền dân tộc Việt Nam khi hát cũng cần phải có: vang, rền, nền, nẩy. Âm nẩy ví như viên trân châu, viên ngọc lớn rực rỡ đồng thời nối tiếp theo nhau là những viên ngọc nhỏ hơn lấp lánh. Tiếng Việt có 5 dấu và 6 giọng gồm: sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng và ngang nên khi hát phải biết tôn trọng bản sắc của ngôn ngữ mình. Trong ca hát, tính nghệ thuật không thể tách khỏi tính thông đạt và tính dân tộc được, nên việc “hát tròn vành rõ chữ” là điều cần thiết nhất.

 

Nhạc sĩ viết ra tác phẩm là cầu nguyện lần thứ nhất, ca đoàn hát tác phẩm đó là cầu nguyện lần thứ hai, cộng đoàn nghe là cầu nguyện lần thứ ba. Vậy ca đoàn chính là người trung gian, người gạch nối, người thông ngôn giữa tác phẩm – tác giả và cộng đoàn. Ca đoàn hát bằng tất cả tâm tình cầu nguyện thì mới giúp cộng đoàn cầu nguyện tốt được.

 

Nếu chủ trương “hát hay không bằng hay hát”, thì câu châm ngôn này chỉ áp dụng cho ca hát ngoài nhà thờ trong những buổi sinh hoạt, còn trong nhà thờ là nhạc phụng vụ, mà nhạc phụng vụ hát không hay không có hồn thì dễ nhàm chán, nhạt nhẽo, vô vị, gây chia trí cho giáo dân tham dự thánh lễ thì có lẽ đọc lại tốt hơn. Vậy ca đoàn hát có hồn khi:

 

Hiểu ý nghĩa bài hát – Hát cho rõ lời, rõ ý

Hát với tất cả trái tim

Hát với tâm tình cầu nguyện

 

Thánh Âu – tinh nói “Người nào yêu thì hát”. Vì quả thực hát  là dấu chỉ niềm vui trong tâm hồn và từ ngàn xưa câu: “Ai hát hay là cầu nguyện hai lần” nghĩa là “Ai hát có hồn là cầu nguyện gấp đôi”. Nhà triết học duy lý Nietzche đã cảm nhận: “sẽ buồn tẻ biết bao, nếu cuộc sống thiếu âm nhạc” và chúng ta có thể nói thêm: “sẽ nhạt nhẽo biết bao, nếu ca hát thiếu cái hồn”.

 

Ngọc Linh

 

 

Thông tin phản hồi:
Minhlinh:
có tâm rồi sẽ có tầm, tâm được diễn tả bằng rất nhiều hình thức, hoặc chẳng bằng hình thức nào cả. Nhưng nghệ thuật là một hình thức ngắn và hiệu quả để truyền đạt "cái tâm". Nguyện xin Chúa ban cho T
4/6/2013 5:10:08 PM
Minhlinh:
"Có tâm rồi sẽ có tầm", "tâm" được diễn tả, truyền đạt bằng rất nhiều hình thức, hoặc chẳng bằng hình thức nào cả. Nhưng nghệ thuật là một hình thức ngắn và hiệu quả để truyền đạt "cái tâm". Nguyện xi
4/6/2013 5:09:11 PM


Vui lòng đăng nhập để sử dụng chức năng này